Zdjęcie wykonane podczas analizy skóry może pokazywać znacznie więcej niż przebarwienia czy rozszerzone pory. Połączone z nazwiskiem, wywiadem i opisem zmian tworzy zestaw informacji, którego ujawnienie narusza prywatność pacjenta lub klienta. O bezpieczeństwie decyduje nie tylko urządzenie, lecz także sposób zapisu, udostępniania i późniejszego wykorzystywania materiału.
Przed obrazowaniem trzeba rozdzielić trzy sprawy: wykonanie badania, przetwarzanie danych potrzebnych do jego obsługi oraz publikację zdjęć. Zgoda na jedną z tych czynności nie oznacza automatycznie zgody na pozostałe.
1. Ustal, jakie dane powstaną podczas badania
Raport może zawierać zdjęcia w kilku trybach oświetlenia, powiększenia wybranych obszarów, oznaczenia zmian i komentarz osoby wykonującej analizę. Do tego dochodzą dane identyfikacyjne oraz informacje z wywiadu, na przykład o stosowanych lekach lub wcześniejszych zabiegach. Pytanie „czy przechowujecie zdjęcia?” jest więc zbyt wąskie.
Poproś o wskazanie, czy placówka zapisuje surowe obrazy, gotowy raport, czy oba zestawy. Ustal też, czy zdjęcia trafiają do dokumentacji medycznej, kartoteki usługi kosmetologicznej albo dodatkowej bazy producenta oprogramowania. Od celu i kontekstu przetwarzania zależą obowiązki administratora oraz możliwość późniejszego usunięcia danych.
Zdjęcie twarzy nie jest automatycznie daną biometryczną szczególnej kategorii. Taką kwalifikację może uzyskać przy odpowiednim przetwarzaniu służącym jednoznacznej identyfikacji osoby. Niezależnie od tego raport opisujący stan zdrowia może zawierać dane dotyczące zdrowia, wymagające szczególnej ochrony.
2. Zapytaj, gdzie zapisują się zdjęcia i kto za nie odpowiada
Obraz może pozostać na komputerze gabinetowym, trafić na serwer placówki albo do chmury dostawcy systemu. Żaden z tych wariantów sam w sobie nie przesądza o bezpieczeństwie. Istotne są zabezpieczenia, zasady dostępu i to, czy placówka potrafi wskazać podmioty uczestniczące w przetwarzaniu.
- Kto jest administratorem danych i jak można zadać mu pytanie o prywatność?
- Czy dostawca urządzenia lub oprogramowania ma dostęp do zdjęć, także podczas pomocy technicznej?
- Czy dane są przekazywane poza Europejski Obszar Gospodarczy, a jeśli tak – na jakich zasadach?
- Czy materiał jest wykorzystywany do rozwoju algorytmów, demonstracji urządzenia lub szkoleń?
Odpowiedź „wszystko jest w systemie” nie wyjaśnia żadnej z tych kwestii. Informacja o przetwarzaniu danych powinna określać między innymi cele, podstawy prawne, odbiorców lub ich kategorie oraz okres przechowywania albo kryteria jego ustalania.
3. Sprawdź uprawnienia personelu, nie tylko hasło do komputera
Recepcja potrzebuje innych informacji niż specjalista interpretujący obrazy. Właściwym rozwiązaniem są osobne konta i uprawnienia dopasowane do obowiązków, zamiast jednego wspólnego loginu dla całego zespołu. Przy dostępie zdalnym dodatkową ochronę daje uwierzytelnianie dwuskładnikowe, czyli hasło oraz drugi składnik potwierdzenia tożsamości.
Można zapytać, czy system rejestruje otwieranie, pobieranie i udostępnianie raportów oraz czy placówka kontroluje te zapisy. Rejestr zdarzeń pomaga wyjaśnić incydent, ale nie zastępuje ograniczenia dostępu. Równie ważne jest odbieranie uprawnień po zakończeniu współpracy z pracownikiem.
Sygnałem ostrzegawczym jest fotografowanie ekranu prywatnym telefonem albo przesyłanie zdjęć przez prywatne konta personelu. Powstają wtedy dodatkowe kopie, nad którymi placówka może nie mieć kontroli, również w automatycznych kopiach zapasowych telefonu.
4. Ustal okres przechowywania i bezpieczny odbiór raportu
Nie ma jednego terminu właściwego dla każdego raportu z obrazowania skóry. Jeżeli materiał stanowi dokumentację medyczną, co do zasady przechowuje się ją przez 20 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym dokonano ostatniego wpisu; istnieją wyjątki. Informacje o prawie dostępu do dokumentacji medycznej publikuje portal pacjent.gov.pl.
Przy usłudze niemedycznej nie należy automatycznie przenosić tego terminu na całą kartotekę. Zapytaj osobno o zdjęcia źródłowe, raport, kopie zapasowe i materiały marketingowe. Cofnięcie zgody marketingowej nie oznacza usunięcia dokumentacji, którą placówka musi zachować na innej podstawie.
Bezpieczniejszy od otwartego załącznika może być portal pacjenta lub zabezpieczony plik, do którego hasło przekazano innym kanałem. Przed wysyłką trzeba potwierdzić adres odbiorcy. Jeżeli link do pobrania wygasa przykładowo po 7 dniach, placówka powinna wyjaśnić, jak później odzyskać dostęp do raportu.
5. Oddziel możliwości urządzenia od bezpieczeństwa całej usługi
Osoby szukające informacji o Lumiscan często koncentrują się na tym, co urządzenie do badania skóry twarzy pokazuje w poszczególnych trybach obrazowania. Równie istotne jest ustalenie, czy zapis odbywa się lokalnie, czy wymaga konta w usłudze internetowej oraz czy można wyeksportować raport bez udostępniania całej kartoteki.
Przy wyborze usługi takiej jak analiza skóry w Reha-Med pytania o urządzenie warto połączyć z pytaniami o obieg zdjęć i uprawnienia do raportu. Sama nazwa modelu nie pozwala ocenić konfiguracji zabezpieczeń ani zasad stosowanych przez placówkę.
Trzeba również ustalić, kto interpretuje wynik i jakie są ograniczenia obrazowania. Automatyczne oznaczenie obszaru na zdjęciu nie jest samodzielnym rozpoznaniem choroby. O doborze postępowania decyduje konsultacja ze specjalistą, a podejrzana zmiana wymaga odpowiedniej oceny lekarskiej.
6. Zgoda marketingowa powinna być osobnym wyborem
Zgoda na wykonanie zdjęć potrzebnych do analizy nie jest zgodą na publikację zestawienia „przed i po”. Wykorzystanie rozpoznawalnego wizerunku w reklamie wymaga odrębnego uregulowania; standardowo placówka powinna uzyskać dobrowolną, konkretną zgodę. Odmowa publikacji nie powinna blokować usługi, do której reklama nie jest potrzebna.
Przed podpisaniem dokumentu sprawdź zakres wykorzystania materiału:
- czy obejmuje stronę internetową, media społecznościowe i płatne reklamy;
- czy publikowana będzie cała twarz, fragment skóry, podpis lub opis problemu;
- przez jaki czas materiał będzie używany i jak wycofać zgodę.
Pasek na oczach albo usunięcie nazwiska nie gwarantują anonimowości. Osobę mogą zdradzić tatuaże, charakterystyczne znamiona lub zestawienie z wcześniejszym zdjęciem. Placówka powinna też uprzedzić, że po publikacji w internecie pełne usunięcie kopii wykonanych przez innych użytkowników może być niemożliwe.
7. Przed zdjęciem sprawdź cztery odpowiedzi
Przed rozpoczęciem obrazowania powinno być jasne: kto odpowiada za dane, kto zobaczy materiał, jak długo będzie przechowywany i jak otrzymasz raport. Osobno musi być rozstrzygnięte wykorzystanie wizerunku poza obsługą badania. Jeżeli personel nie potrafi tego wyjaśnić, rozsądniej odłożyć zdjęcia do czasu uzyskania informacji niż podpisywać niezrozumiałe oświadczenie.
